Kedilerden Bulaşan Sessiz Mikrop: Bartonella
Ayaklarınızda açıklanamayan yanma mı var? Kronik ağrılarınızın sebebi bulunamıyor mu? Yıllar önce kediyle temasınız olmuş olabilir...
Bu Mikrop Nedir?
Bartonella, kedilerin kanında yaşayan ve pire aracılığıyla kediden kediye bulaşan bir bakteridir. İnsanlara ise kedi tırmığı, ısırığı veya bazen sadece yakın temas yoluyla geçebilir.
Tıp dünyasında "kedi tırmığı hastalığı" olarak da bilinir. Ancak son yıllarda anlaşıldı ki, bu mikrop sadece basit bir lenf bezi şişliği yapmıyor — yıllarca vücutta sessizce kalabilir ve çok farklı şikayetlere yol açabilir.
Neden "Sessiz" Diyoruz?
Bartonella'yı diğer mikroplardan ayıran en önemli özelliği: Vücudun savunma sisteminden saklanabilmesi.
Nasıl mı?
- Kırmızı kan hücrelerinin içine girerek
- Damar duvarı hücrelerinde gizlenerek
- Bağışıklık sistemini uyutarak
Bu yüzden:
- Ateşiniz çıkmayabilir
- CRP, sedimentasyon gibi iltihap testleriniz normal kalabilir
- Yıllarca teşhis konulamayabilir
Tıpkı bir hırsızın ev sahibi uyurken evde saklanması gibi, bu mikrop da vücudunuzda fark edilmeden yaşayabilir.
Ne Gibi Şikayetlere Yol Açar?
Bartonella'nın en muammalı (gizemli) yanı, çok farklı organlarda sorun çıkarabilmesidir:
🦶 Ayaklarda Yanma ve Karıncalanma
Özellikle ayak tabanlarının ön kısmında hissedilen:
- Yanma
- Batma hissi
- Karıncalanma
- Geceleri artan rahatsızlık
Bu durum, Bartonella'nın küçük damarları ve sinirleri etkilemesiyle ortaya çıkar. Tıpta buna "small fiber nöropati" (küçük sinir lifi hastalığı) denir.
🦴 Bel, Kuyruk Sokumu ve Kalça Ağrıları
Bartonella bazen kemiklere yerleşebilir. Özellikle:
- Omurga
- Kuyruk sokumu (koksiks)
- Kalça çevresi
Bu bölgelerde aylarca, hatta yıllarca süren ağrılar yapabilir. Görüntülemede bazen hiçbir şey çıkmaz, bazen de başka hastalıklarla karışabilir.
🩸 Anorektal Bölge Şikayetleri
Bartonella damar yapısını etkilediği için:
- Basur benzeri şikayetler
- Kanama eğilimi
- Bölgesel rahatsızlık hissi
...gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
😴 Kronik Yorgunluk ve Bitkinlik
Açıklanamayan:
- Sürekli yorgunluk
- Uyuyamama veya uyansa da dinlenememe
- Konsantrasyon güçlüğü
- Kas ve eklem ağrıları
Kimler Risk Altında?
- Kedi sahipleri (özellikle yavru kedi)
- Sokak kedileriyle temas edenler
- Geçmişte kedi tırmığı veya ısırığı yaşamış olanlar
- Bağışıklık sistemi zayıf kişiler
⚠️ Önemli: Kediyle temas yıllar önce olmuş olsa bile, mikrop hâlâ vücudunuzda olabilir!
Tanı Nasıl Konur?
İşte en zor kısım burası. Bartonella tanısı koymak, bir muamma çözmek gibidir:
Kan Testleri (Seroloji)
- Bartonella'ya karşı oluşan antikorlar aranır
- Ancak: Kronik enfeksiyonda bu test %60-70 oranında yanlış negatif çıkabilir!
- Yani test negatif olsa bile, hastalık olabilir
PCR Testi
- Kanda doğrudan mikrobun genetik materyali aranır
- Daha güvenilir, ama mikrop sürekli kanda dolaşmadığı için bazen yakalanamaz
- İdeal olan: Farklı günlerde 3 ayrı kan örneği almak
Klinik Değerlendirme
Bazen en önemli ipucu hikayenizdir:
- Kedi teması var mı?
- Şikayetleriniz ne kadar süredir devam ediyor?
- Standart tedavilere yanıt var mı?
Tedavi Edilebilir mi?
Evet! Doğru tanı konduktan sonra antibiyotik tedavisi ile iyileşme mümkündür.
Kullanılan İlaçlar:
| İlaç | Özelliği |
|---|---|
| Doksisiklin | En sık kullanılan, sinir sistemine geçişi iyi |
| Rifampin | Doksisiklin ile birlikte verilir |
| Azitromisin | Alternatif olarak kullanılabilir |
Tedavi Süresi:
- Basit vakalarda: 4-6 hafta
- Kronik/sinir tutulumunda: 3-6 ay
- Kemik tutulumunda: 6-12 hafta
Sabır gerektirir. Ancak doğru tedavi ile şifa mümkündür.
Ne Zaman Şüphelenmeli?
Aşağıdaki durumların birkaçı bir arada varsa Bartonella akla gelmelidir:
✅ Geçmişte kedi teması
✅ Açıklanamayan kronik ağrılar
✅ Ayaklarda yanma, özellikle geceleri
✅ Normal çıkan iltihap testleri
✅ Standart tedavilere yanıtsızlık
✅ Kronik yorgunluk
Korunma
- Kedilerle oynarken tırmık ve ısırıktan kaçının
- Kedi tırmığı olduysa hemen yıkayın ve dezenfekte edin
- Kedinizin pire tedavisini düzenli yaptırın
- Sokak kedileriyle dikkatli temas kurun
Son Söz
Bartonella, modern tıbbın hâlâ tam olarak tanımakta zorlandığı ketum (gizli kalan) bir mikroptur. Yıllarca vücutta sessizce yaşayabilir, iltihap belirteçlerini yükseltmeden şikayet yaratabilir.
Eğer kronik, açıklanamayan şikayetleriniz varsa ve geçmişte kedi temasınız olduysa, bu olasılığı değerlendirmek için bir uzmana başvurmanızda fayda var.
Unutmayın: Her dert bir sebepten kaynaklanır. Sebebi bulmak, şifanın yarısıdır.
Dr. Ömür Erdem Akkaya
Üroloji ve Androloji Uzmanı
📺 YouTube: @DrÖmürErdemAkkaya
🌐 Web: www.omurerdemakkaya.com
