SGLT2 İnhibitörleri Nedir? Piyasa İsimleri, Faydalar ve Riskler
Empagliflozin • Dapagliflozin • Canagliflozin • Ertugliflozin – Erkek sağlığına bakan pratik özet
- SGLT2 inhibitörleri, böbrekte glukozun geri emilimini azaltır → idrarla şeker atılır → kan şekeri düşer.
- Tip 2 diyabette kullanılır; kalp yetmezliği ve kronik böbrek hastalığı olanlarda kardiyo-renal koruma sağlar.
- Dolaylı mekanizmalarla damar/endotel fonksiyonunu iyileştirebilir; bu da erkeklerde cinsel sağlık üzerinde olumlu etki yaratabilir.
1) SGLT2 İnhibitörleri Nasıl Çalışır?
SGLT2 (Sodyum-Glukoz Kotransporter-2), böbreklerde filtre edilen glukozun geri emiliminden sorumludur. Bu taşıyıcıyı bloke edince, glukozun bir kısmı idrarla atılır; kan şekeri düşer. Aynı zamanda sodyum/volüm yükü azalır, böbrek ve kalp üzerine koruyucu etkiler gelişebilir.
2) Piyasa İsimleri (Türkiye ve küresel)
| Etken Madde | Yaygın Piyasa İsimleri | Kombinasyon Ürünleri (Örnek) |
|---|---|---|
| Empagliflozin | Jardiance | Synjardy (empagliflozin + metformin), Glyxambi (empagliflozin + linagliptin) |
| Dapagliflozin | Forxiga (ABD’de Farxiga) | Xigduo (dapagliflozin + metformin), Qtern (dapagliflozin + saxagliptin) |
| Canagliflozin | Invokana | Vokanamet (canagliflozin + metformin) |
| Ertugliflozin | Steglatro | Segluromet (ertugliflozin + metformin), Steglujan (ertugliflozin + sitagliptin) |
3) Kimlerde ve Neden Kullanılır?
- Tip 2 diyabet: HbA1c düşüşü + kilo/kan basıncında ılımlı iyileşme.
- Kalp yetmezliği (EF fark etmeden): Hastaneye yatış ve kardiyovasküler ölüm riskinde azalma.
- Kronik böbrek hastalığı (diyabetik/diyabetik olmayan): Böbrek fonksiyon kaybının yavaşlatılması, albüminüride azalma.
4) Erkek Sağlığına (Dolaylı) Etkileri
Metabolik ve damar sağlığındaki iyileşme; endotel fonksiyonu ve nörovasküler bütünlüğe destek vererek erektil fonksiyon üzerinde dolaylı pozitif etki sağlayabilir. Diyabet/KBH’li erkeklerde ED tedavisinde doğrudan bir ilaç olmasa da, zemini düzeltici bir rol oynar.
5) Sık Sorulan: Avantajlar ve Riskler (Özet Tablo)
| Avantaj | Ne Anlama Gelir? | Risk/Önlem |
|---|---|---|
| Kardiyo-renal koruma | Kalp yetmezliği/KBH seyrinde iyileşme | eGFR’ye göre doz/başlama koşulları kontrol edilir |
| Kilo ve kan basıncında azalma | Metabolik yük azalır; damar fonksiyonları desteklenir | Başlangıçta hafif dehidratasyon/baş dönmesi olabilir |
| Hipoglisemi riski düşük | Tek başına hipoglisemi nadirdir | İnsülin/sülfonilüre ile birlikteyken doz ayarı gerekebilir |
| Basit oral kullanım | Günde tek doz çoğu hastada yeterli | Genital mantar enfeksiyonu/İYE riski ↑; hijyen ve erken tedavi önemli |
6) Yan Etkiler ve Uyarılar
- Genital mantar enfeksiyonları, İYE: Özellikle ilk aylarda; semptom olursa erken tedavi.
- Hacim kaybı/hipotansiyon: Diüretik kullanan, yaşlı veya tansiyonu düşük hastalarda dikkat.
- Euglisemik diyabetik ketoasidoz (seyrek): Ateş, kusma, karın ağrısı, hızlı nefes – acil başvuru. Ameliyat/akut hastalıkta geçici durdurma protokolleri uygulanır.
- Canagliflozin: Bazı çalışmalar amputasyon ve kırık riskine işaret etti; bireysel risk değerlendirmesi şart.
- Kontrendikasyonlar: Tip 1 DM’de rutin kullanılmaz; aktif DKA’da kontrendikedir. İleri böbrek yetmezliğinde eGFR eşiklerine göre başlanmaz/durdurulur (eşikler ürüne göre değişir).
- Gebelik/emzirme: Endikasyon dışıdır; ilgili uzmanla değerlendirilir.
Not: Başlama/izlem şeması ürün karakteristiğine (SPC/KÜB) ve eGFR sınırlarına göre değişir.
7) Hangi Hastada Hangisi? (Pratik İpuçları)
- Kalp yetmezliği ön planda: Empagliflozin veya dapagliflozin için güçlü kardiyak veri.
- KBH ön planda: Diyabetik/diyabetik olmayan CKD’de dapagliflozin/empagliflozin kullanımı yaygın.
- Metformin + bir ajan isteniyorsa: Synjardy/Xigduo gibi sabit kombinasyonlar (hekim uygun görürse) pratik olabilir.
8) Hasta İçin Kısa “Ne Yapmalıyım?” Listesi
- Doktorun uygun görürse SGLT2 başlatılır; kendi kendinize başlamayın.
- İlk haftalarda sıvı alımı, tansiyon ve idrar semptomlarını gözlemleyin.
- Genital kaşıntı/akıntı, ateş-karın ağrısı-hızlı nefes gibi uyarı işaretleri olursa gecikmeden başvurun.
- İnsülin veya sülfonilüre kullanıyorsanız, hipoglisemi riskine karşı hekimle doz planı yapın.
- Ameliyat/yoğun enfeksiyon/uzun açlık gibi durumlarda geçici durdurma talimatı isteyin.
Sık Sorulan Sorular (FAQ)
SGLT2 inhibitörleri ED’yi doğrudan tedavi eder mi?
Hayır; ED için direkt ajanlar değildir. Ancak diyabet/KBH’ye eşlik eden damar sorunlarını ve inflamasyonu azaltarak zemini iyileştirir, bu da ereksiyon kalitesine dolaylı katkı sağlayabilir.
Bu ilaçlar kilo verdirir mi?
Genelde ılımlı (~2–3 kg) kilo azalması görülür; kişiye göre değişir.
Hangi isimle eczaneden isteyebilirim?
Etken madde üzerinden konuşmak en güvenlisidir: empagliflozin (Jardiance), dapagliflozin (Forxiga/Farxiga), canagliflozin (Invokana), ertugliflozin (Steglatro). Kombinasyonlar da mevcuttur.
Uzman Yorumu
Dr. Ömür Erdem Akkaya – Üroloji/Androloji: “SGLT2 inhibitörleri, diyabet ve böbrek zemininde seyreden erkeklerde metabolik-vasküler zemini düzelterek cinsel sağlığa dolaylı katkı verebilir. Ancak her hasta farklıdır; tedavi planı kardiyoloji-endokrinoloji-nefrolojiyle birlikte yapılmalıdır.”
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tedavi önerisi değildir. İlaçlar hekim tarafından başlanmalı ve izlenmelidir.
