Penis Kırığı: Belirtileri, Acil Müdahale ve Ameliyat

Dr Ömür Erdem Akkaya · Üroloji ve Androloji Uzmanı

✦ ✦ ✦

Eskiler “Kemik kırılır, kaynar; gönül kırılır, zor kaynar” derlermiş. Bugün anlatacağım kırık ne kemiğe benzer ne gönle; ikisinin arasında, insanın kimseye açamadığı bir yerde durur. Penisin içinde kemik yoktur, ama o da kırılır. Ve çoğu zaman asıl yarayı açan şey darbenin kendisi değil, ardından gelen utanç ve bekleyiştir.

Gece yarısı acile gelen erkeklerin bir kısmı kapıdan girerken yere bakar. Kimi “düştüm” der, kimi “uykuda oldu” der. Oysa hekimin bildiği tek hakikat şudur: Bu hâl ayıp değil, kazadır; kazanın da saati önemlidir. Bu yazıda penis kırığının ne olduğunu, nasıl anlaşıldığını, ilk dakikalarda ne yapılması gerektiğini ve ameliyatın neden bu kadar kıymetli olduğunu sade bir dille anlatacağım.

Penis Kırılır mı? Kemiği Olmayan Bir Organ Nasıl Kırılır?

Penisin içinde yan yana uzanan iki süngerimsi silindir vardır. Sertleşme sırasında bu silindirler kanla dolar. Onları dışarıdan saran, tıp dilinde “tunika albuginea” denen beyaz ve sağlam bir kılıf, kanı içeride tutarak organa sertliğini verir. Onu bir çadırın gergin bezine benzetebilirsiniz: Gevşekken kalın ve esnektir; sertleşmede ise gerilir, incelir ve içindeki basınç iyice yükselir.

İşte bu gergin anda penis ani biçimde bükülürse, incelmiş kılıf basınca dayanamaz ve yırtılır. İçerideki kan dışarı boşalır. “Kırık” dediğimiz şey aslında bu yırtıktır. Bazen yırtık, hemen alttan geçen idrar kanalına kadar uzanır; o zaman tablo daha da ciddileşir.

En sık hangi durumlarda olur?

Dünya genelinde 58 çalışmayı ve 3.213 hastayı bir araya getiren geniş bir derlemede, olguların yaklaşık yarısının cinsel ilişki sırasında, önemli bir kısmının ise mastürbasyon ya da sertleşmiş penisi elle zorla bükme sırasında geliştiği görülmüştür. Brezilya'dan bildirilen, 288 hastalık uzun soluklu bir seride ise olguların yaklaşık onda dokuzu cinsel ilişki sırasında olmuştur. İlişki esnasında penisin dışarı çıkıp eşin kasık kemiğine ya da apış arasına çarpması, klasik oluş biçimidir.

Aynı seride en sık bildirilen pozisyonlar arkadan ilişki (yaklaşık yüzde 43) ve erkeğin üstte olduğu pozisyon (yaklaşık yüzde 40) olmuştur; kadının üstte olduğu pozisyon daha geride kalmıştır (yaklaşık yüzde 12). Yani “tehlikeli pozisyon” tek değildir; asıl tehlike hız, kontrolsüzlük ve penisin dışarı çıkıp yanlış yere çarpmasıdır. Daha seyrek olarak, sabaha karşı sertleşmiş hâlde yatakta dönmek ya da sertliği “indirmek” için penisi bastırıp bükmek de aynı sonuca yol açabilir.

Penis Kırığı Nasıl Anlaşılır? Beden Fısıltıyla Değil, Çığlıkla Haber Verir

“Penis kırılır mı, kırılırsa nasıl anlarım?” sorusunun cevabı çoğu zaman açıktır; çünkü penis kırığı, belirtisi en gürültülü hastalıklardandır. Hastalar yaşadıklarını çoğu kez neredeyse aynı cümlelerle anlatır:

• “Çıt” ya da “pat” sesi: Kuru bir dalın kırılmasına benzer. Çoğu zaman eş de duyar. Ancak her olguda ses duyulmaz.
• Ani ve keskin ağrı: Saniyeler içinde başlar.
• Sertliğin birden inmesi: Kılıf yırtıldığı için kan içeride tutulamaz; sertleşme hemen söner.
• Hızlı şişme ve morarma: Penis dakikalar içinde şişer, koyu mor bir renk alır. Hekimler buna, görüntüsünden dolayı “patlıcan görünümü” der. Derlemelerde morarma ve şişlik neredeyse her hastada bildirilmiştir.
• Eğrilme: Penis çoğunlukla yırtığın karşı tarafına doğru yatar.

Bilim Ne Diyor? Bıçak mı, Sabır mı?

Eskiden bu hastalara soğuk uygulama, sargı ve ağrı kesici verilip beklenirdi. Bugün ise ibre açık biçimde ameliyattan yanadır. Bunun sebebi kanaat değil, biriken kanıttır.

Az önce andığım 3.213 hastalık derlemede, ameliyat edilenlerde ameliyatsız izlenenlere kıyasla hem genel sorunlar hem de sertleşme sorunu anlamlı ölçüde daha az görülmüştür. İran'ın Kirmanşah şehrinden bildirilen ve 352 hastayı yıllarca izleyen meşhur çalışmada, ameliyat edilen ve eşi olan erkeklerin yüzde 98,6'sı sertleşmesini korumuştur. Ameliyatı kabul etmeyen on hastanın ise sekizinde sertleşme sorunu gelişmiştir. Sayı küçük olsa da tablo çarpıcıdır.

Amerikan Üroloji Derneği'nin yaralanma kılavuzu da aynı yöndedir: Belirtiler penis kırığını düşündürüyorsa, hasta bekletilmeden ameliyata alınmalı ve yırtık onarılmalıdır. Tanı çoğu zaman anlatılan hikâye ve muayeneyle konur; tablo belirsizse ultrason, gerektiğinde emar yardımcı olur. İdrar deliğinde kan, kanlı idrar ya da idrar yapamama varsa idrar kanalı ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaç saat içinde ameliyat olmalı?

Burada dürüst olmak gerekir, çünkü kanıtlar tek sesli değildir. Avrupa'da yedi üniversite merkezinin 137 hastasını inceleyen bir çalışmada, acile başvurudan sonra yaklaşık sekiz saatten geç ameliyat edilenlerde sertleşme işlevi daha kötü bulunmuştur. Buna karşılık 12 çalışmayı ve 502 hastayı derleyen bir başka incelemede, hemen ameliyat edilenlerle bir süre gecikmeyle ameliyat edilenler arasında sertleşme sorunu bakımından anlamlı fark çıkmamış; ancak penis eğriliği hemen ameliyat edilenlerde belirgin biçimde daha az görülmüştür (yaklaşık yüzde 2'ye karşı yüzde 4,5).

Bu iki bulguyu yan yana koyunca çıkan ders şudur: Erken ameliyat en doğrusudur; ama gecikmiş olmak, vazgeçmek için sebep değildir. Olayın üzerinden bir gün, hatta birkaç gün geçmiş olsa bile başvurmak, hiç başvurmamaktan çok daha iyidir. Asıl kayıp, “geçer” diye evde beklemekten doğar.

Yara, saklandıkça derinleşir; gösterildikçe şifa bulur.

Penis Kırığı Ameliyatı Nasıl Yapılır, Sonrası Nasıl Geçer?

Ameliyatın özü sadedir: Cerrah deriyi açar, biriken kanı boşaltır, yırtığı bulur ve dikişle kapatır. İdrar kanalında da yırtık varsa aynı seansta o da onarılır ve bir süre sonda takılı kalır. Son on yılın çalışmalarını derleyen bir inceleme, hemen ameliyatla onarımın bugün en yaygın ve kabul gören yol olduğunu; dikiş türü ve sonda süresi gibi ayrıntıların ise merkezden merkeze değiştiğini göstermiştir. Bir başka derleme, bu ameliyatı sık yapan deneyimli merkezlerde uzun vadeli sorunların belirgin biçimde daha az olduğunu ortaya koymuştur.

Hastaların çoğu ertesi gün ya da birkaç gün içinde evine döner. Sonraki haftalarda bilinmesi gerekenler şunlardır:

• Cinsel perhiz: Genellikle dört ile altı hafta cinsel ilişki ve mastürbasyondan uzak durulur. Kesin süreyi ameliyatı yapan hekim söyler.
• Dikiş yerinde küçük bir sertlik: Kirmanşah çalışmasında hastaların çoğunda dikiş yerinde ele gelen, ağrısız bir düğümcük kalmış ve bunun sertleşme sorunuyla bir ilgisi bulunmamıştır. Telaşa gerek yoktur.
• Olası kalıcı izler: Az sayıda hastada eğrilik, ağrılı sertleşme ya da sertleşmede zayıflama görülebilir. Bunların her birinin tedavisi vardır; yeter ki kontrol aksatılmasın.
• Korku: Bedenden önce zihin iyileşmek ister. İlk ilişkilerde tedirginlik olağandır; acele etmeyin, kontrolün sizde olduğu sakin bir tempoyla başlayın.

Ne Zaman Doktora Gitmeli?

Bu sorunun cevabı kısadır: Hemen. Sertleşmiş penise gelen bir zorlanmadan sonra aşağıdakilerden biri bile varsa, sabahı beklemeden en yakın acil servise gidin ve üroloji uzmanı tarafından görülmek istediğinizi söyleyin:

• Çıt sesiyle birlikte ya da ses olmadan gelen ani ağrı ve sertliğin birden inmesi
• Peniste hızla artan şişlik ve morarma
• Peniste yeni ortaya çıkan eğrilik
• İdrar deliğinde kan, kanlı idrar ya da idrar yapamama

Her morarma kırık değildir; bazen yalnızca yüzeydeki bir damar yırtılmıştır ve tablo kırığı taklit eder. Fakat bu ayrımı evde, aynanın karşısında yapmak mümkün değildir. Kararı muayene verir.

İlk Dakikalarda Ne Yapmalı, Ne Yapmamalı?

1. Durun. İlişkiye ya da mastürbasyona devam etmeyin.
2. Düzeltmeye çalışmayın. Penisi çekmek, bükmek, ovmak ya da “yerine oturtmak” yırtığı büyütür.
3. Soğuk uygulayın. Bir beze sarılmış buz ya da soğuk su torbası şişliği yavaşlatır. Buzu doğrudan cilde koymayın, sıkı sargı yapmayın.
4. Bir şey yiyip içmeyin. Ameliyat ihtimali yüksektir; mideniz boş olursa süreç hızlanır.
5. Acile gidin ve olanı olduğu gibi anlatın. “Düştüm” demek tanıyı geciktirir. Hekim yargılamaz; hikâyeniz ona yol gösterir.
6. Şişlik indi diye vazgeçmeyin. Morluğun azalması yırtığın kapandığı anlamına gelmez.

Korunmak için

Kayganlık yetersizse kayganlaştırıcı kullanın; penisin dışarı çıktığı anlarda aceleyle yeniden girmeye çalışmayın; hızın ve yönün kontrolünü tamamen kaybettiğiniz hareketlerden kaçının. Sertleşmiş penisi asla zorla aşağı bastırmayın ya da “çıtlatmayın”. Alkolün hem dikkati hem de ağrı algısını azalttığını da unutmayın. İlişki sonrası bakım için ilişki sonrası penis bakımı rehberi yazıma göz atabilirsiniz.

Manisa ve İzmir'de Penis Kırığı Şüphesinde Ne Yapmalı?

Manisa'da ve İzmir'de yaşayan okurlarıma önce şunu söyleyeyim: Olay yeni olduysa randevu beklemeyin, size en yakın hastanenin acil servisine gidin. Bu durumda en kıymetli şey, kimin ameliyat ettiğinden önce, ne kadar erken ameliyat edildiğidir. Acil dönem geçtikten sonra da yol bitmez: Ameliyat sonrası kontrol, sonradan gelişen eğrilik, dikiş yerindeki sertlik, sertleşmede zayıflama ya da “yeniden olur mu” korkusu için Manisa ve İzmir'deki muayenehanelerimde değerlendirme yapıyorum. Geçmişte böyle bir kaza yaşayıp hiç doktora gitmemiş olanlar için de kapı açıktır; geç kalınmış olsa bile yapılabilecek çok şey vardır.

Bu ve benzeri konuları sesli ve görüntülü dinlemek isterseniz YouTube kanalımı ziyaret edebilir, diğer yazılar için blog sayfama uğrayabilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amacıyla Dr Ömür Erdem Akkaya tarafından hazırlanmıştır; muayenenin ve kişiye özel hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz. Penis kırığı şüphesi acil bir durumdur; vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurunuz.